Καμπανάκι ΕΚΤ για τις ελληνικές τράπεζες – «Ανοχύρωτο» το σύστημα στους γεωπολιτικούς κινδύνους

Στην ομάδα των τραπεζικών συστημάτων με υψηλή ευαλωτότητα σε γεωπολιτικούς κινδύνους συγκαταλέγεται το ελληνικό, σύμφωνα την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. 

Η νέα έκθεση, που δόθηκε στη δημοσιότητα, έρχεται με φόντο τη διεξαγωγή των γεωπολιτικών stress tests, που πραγματοποιεί για πρώτη φορά η ΕΚΤ στις συστημικές τράπεζες της ευρωζώνης και τα οποία αναμένεται να ολοκληρωθούν στο τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2026.

Η νέα έκθεση της ΕΚΤ και του ESRB (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου) για τους γεωπολιτικούς κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα (Ιανουάριος 2026) αποτελεί ηχηρή προειδοποίηση για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις πληθαίνουν και οι κίνδυνοι για μετάδοση στην πραγματική οικονομία και το τραπεζικό σύστημα αυξάνονται.

Το παράδειγμα του πολέμου στην Ουκρανία

Η ΕΚΤ, στην έκθεσή της, παρουσιάζει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός τέτοιου σοκ, τον πόλεμο στην Ουκρανία, που κατέδειξε πώς η γεωπολιτική κλιμάκωση μπορεί να προκαλέσει ταχέως πραγματικές οικονομικές απώλειες και να εντείνει τις ευπάθειες του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Ενδεικτικά, οι περικοπές στις ρωσικές προμήθειες φυσικού αερίου και οι φόβοι για πλήρη διακοπή τους οδήγησαν σε απότομη άνοδο των τιμών του φυσικού αερίου, ενισχύοντας περαιτέρω τον πληθωρισμό στη ζώνη του ευρώ το 2022 και το 2023. Σε απάντηση, η νομισματική πολιτική προχώρησε σε σημαντικές αυξήσεις των επιτοκίων, με αποτέλεσμα τη σύσφιξη των συνθηκών χρηματοδότησης.

Στην «κόκκινη ζώνη» οι ελληνικές τράπεζες

Όπως επισημαίνεται στην έκθεση της ΕΚΤ, παρατηρείται σημαντική ετερογένεια μεταξύ των χωρών ως προς τον εκτιμώμενο αντίκτυπο των γεωπολιτικών σοκ. Το μέγεθος και η διάρκεια αυτών των επιδράσεων διέφεραν αισθητά από χώρα σε χώρα.

Ωστόσο, μια ομαδοποίηση συμβατή με το υπόδειγμα βασίζεται στις αντιδράσεις της εμπιστοσύνης (πλευρά ζήτησης) και του κόστους δανεισμού (πλευρά προσφοράς). Οι χώρες που κατέγραψαν μεγάλες μειώσεις στην εμπιστοσύνη και απότομες αυξήσεις στο κόστος δανεισμού παρουσίασαν εντονότερη συρρίκνωση της πιστωτικής επέκτασης (Βέλγιο, Ιταλία, Ολλανδία, Ελλάδα και Αυστρία), γεγονός που ενδέχεται να συνδέεται με τον μηχανισμό ανατιμολόγησης του κινδύνου ή με το κανάλι των προσδοκιών, το οποίο οδηγεί σε αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες.

Αντίθετα, χώρες με περιορισμένες μεταβολές στην εμπιστοσύνη και μικρή μετακύλιση του κόστους εμφάνισαν μόνο ήπιες μειώσεις της πιστωτικής δραστηριότητας (σταθμισμένες με βάση το ΑΕΠ), όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Πορτογαλία, η Σλοβενία και η Σλοβακία.

Παρ’ όλα αυτά, η ετερογένεια παρέμεινε. Ορισμένες μικρές ανοικτές οικονομίες – κυρίως εκείνες με βαθύτερες και περισσότερο ενοποιημένες χρηματοπιστωτικές αγορές, όπως το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Αυστρία – αποδείχθηκαν ιδιαίτερα ευάλωτες σε τέτοιου είδους σοκ, ενώ μεγαλύτερες οικονομίες, όπως η Γερμανία και η Γαλλία, καθώς και αρκετές μικρότερες χώρες, μεταξύ των οποίων η Πορτογαλία, η Σλοβακία και η Σλοβενία, φαίνεται να επηρεάστηκαν λιγότερο. Μια άλλη μεγάλη χώρα, η Ισπανία, καθώς και ορισμένες μικρότερες, όπως η Μάλτα, η Λετονία και η Φινλανδία, κατατάσσονται σε ενδιάμεση θέση.