Μείωση φόρου στα καύσιμα και δωρεάν ΜΜΜ – Πώς αντιδρούν 20 χώρες στην άνοδο του πετρελαίου

Τεράστια ανησυχία για την αύξηση των τιμών σε πετρέλαιο και βενζίνη έχει πυροδοτήσει ο πόλεμος στο Ιράν και το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ, με τις κυβερνήσεις να σπεύδουν να λάβουν μέτρα για περιορίσουν τις συνέπειες στους πολίτες και την οικονομία, καθώς η διαταραχή αυτή αναμένεται να έχει μακροπρόθεσμο αντίκτυπο.

Τα μέτρα στην Ελλάδα για πετρέλαιο, βενζίνη και όχι μόνο

Στην Ελλάδα, σήμερα Τρίτη (31/3) ψηφίζονται τα νέα μέτρα επιδότησης καυσίμων και στήριξης πολιτών, αγροτών και μεταφορών, με στόχο να ανακουφιστούν οι καταναλωτές από την αύξηση του ενεργειακού κόστους λόγω της κλιμάκωσης του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Όπως αναφέρει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, «τα μέτρα που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και εξειδίκευσαν ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης και ο υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς είναι προσωρινά, στοχευμένα και ισοδυναμούν με δημοσιονομική παρέμβαση ύψους 300 εκατ. ευρώ».

Τα βασικά μέτρα περιλαμβάνουν:

1. Επιδότηση diesel κίνησης: Η επιδότηση ανέρχεται σε 20 λεπτά ανά λίτρο (με ΦΠΑ) και θα ισχύσει για το δίμηνο Απριλίου – Μαΐου.
2. Fuel Pass: Η ψηφιακή κάρτα επιδοτεί καύσιμα, Μέσα Μαζικής Μεταφοράς και ταξί, ισοδυναμώντας με περίπου 36 λεπτά ανά λίτρο βενζίνης.

• Αυτοκίνητα: 60 ευρώ για νησιωτικές περιοχές, 50 ευρώ για την υπόλοιπη Ελλάδα.
• Μοτοσικλέτες: 35 ευρώ για νησιωτικές περιοχές, 30 ευρώ για την υπόλοιπη Ελλάδα.

Τα μέτρα ισχύουν για το δίμηνο Απριλίου – Μαΐου.

3. Επιδότηση λιπασμάτων: Προβλέπεται επιδότηση 15% στην αξία των τιμολογίων αγοράς λιπασμάτων, με αναδρομική ισχύ από 15 Μαρτίου έως το τέλος Μαΐου.
4. Αποζημίωση ακτοπλοϊκών εταιρειών: Στόχος είναι η συγκράτηση των τιμών των εισιτηρίων. Το κόστος θα καλύπτεται ετησίως και θα ψηφιστεί σε αυτόνομο νομοσχέδιο στη Βουλή, καθώς δεν περιλαμβάνεται στην Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου.

Ισπανία

Σύμφωνα με σχετικό ρεπορτάζ της ΕΡΤ, στις 20 Μαρτίου, η ισπανική κυβέρνηση ενέκρινε ένα πακέτο μέτρων ύψους 5 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.

Το σχέδιο προβλέπει σημαντικές φορολογικές και οικονομικές ελαφρύνσεις, όπως:

• Μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα, την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο στο 10%.
• Εκπτώσεις έως και 30 λεπτά ανά λίτρο καυσίμου για τους καταναλωτές.
• Άμεση στήριξη σε μεταφορείς, αγρότες, κτηνοτρόφους και αλιείς.
• Επιδοτήσεις για λιπάσματα και φορολογικές ελαφρύνσεις για εταιρείες και νοικοκυριά με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση.

Παράλληλα, το μέτρο περιλαμβάνει και ειδικές ρυθμίσεις για τον τομέα των μεταφορών και της ενέργειας:

• Μερική αποζημίωση για την αύξηση του κόστους στις τακτικές θαλάσσιες επιβατικές μεταφορές.
• Πάγωμα των ανώτατων τιμών βουτανίου και προπανίου.
• Ευελιξία στις συμβάσεις προμήθειας και μειώσεις στον φόρο αποθήκευσης φυσικού αερίου υπόγεια.

Κύπρος

Η κυβέρνηση της Κύπρου θα μειώσει περαιτέρω τον ΦΠΑ στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, θα μειώσει τους φόρους στα καύσιμα και θα επιδοτήσει τους μισθούς στον τουριστικό κλάδο, ο οποίος αποτελεί βασικό πυλώνα της κυπριακής οικονομίας.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο Χριστοδουλίδη, τα μέτρα θα τεθούν σε ισχύ τον Απρίλιο και τον Μάιο, με διαφορετική διάρκεια εφαρμογής:

• Επιδότηση μισθών στον τουριστικό τομέα: έως και 30% για τον Απρίλιο του 2026.
• Μείωση ΦΠΑ στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος: στο 5% για τα νοικοκυριά, έως τον Μάρτιο του 2027. Ο συντελεστής ΦΠΑ είχε ήδη μειωθεί στο 9% από 19% λόγω της ενεργειακής κρίσης που προκλήθηκε από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Σλοβενία

Η χώρα έγινε το πρώτο κράτος μέλος της ΕΕ που εφάρμοσε όρια αγοράς καυσίμων. Οι ιδιώτες οδηγοί μπορούν να προμηθεύονται έως 50 λίτρα καυσίμων ημερησίως, ενώ επιχειρήσεις και αγρότες δικαιούνται μέχρι 200 λίτρα την ημέρα.

Ηνωμένο Βασίλειο

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι τιμές της βενζίνης έχουν φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 18 μηνών, παρά το γεγονός ότι η μεγαλύτερη μερίδα της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται από φυσικό αέριο και ανανεώσιμες πηγές, σύμφωνα με τον οδικό σύλλογο RAC.

Τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος που χρησιμοποιούν πετρέλαιο θέρμανσης θα μπορούν να επωφεληθούν από ένα πακέτο 53 εκατομμυρίων λιρών, το οποίο ανακοίνωσε τον Μάρτιο ο πρωθυπουργός, με στόχο να καλύψει μέρος των δαπανών θέρμανσης και να στηρίξει τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.

Νορβηγία

Η Νορβηγία ανακοίνωσε προσωρινή μείωση των φόρων στα καύσιμα, προκειμένου να ανακουφίσει τους καταναλωτές από την αύξηση του κόστους ενέργειας. Από την 1η Απριλίου, ο φόρος στη βενζίνη θα μειωθεί κατά 4,41 κορώνες (περίπου 39 σεντς) ανά λίτρο, ενώ ο φόρος στο πετρέλαιο κίνησης θα μειωθεί κατά 2,85 κορώνες (25 σεντς) ανά λίτρο, σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση της κυβέρνησης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Νορβηγία διαθέτει τον υψηλότερο αριθμό ηλεκτρικών οχημάτων ανά κάτοικο παγκοσμίως, τα οποία αντιπροσώπευαν περίπου το 32% του στόλου αυτοκινήτων τον Δεκέμβριο του 2025.

Συνολικά, τα ντίζελ αυτοκίνητα αποτελούσαν το 31,8% του στόλου, τα βενζινοκίνητα το 23,9% και τα διάφορα υβριδικά το 12,6%. Αυτό σημαίνει ότι η χώρα, εκτός από την ισχυρή της θέση ως παραγωγός πετρελαίου, δεν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα καύσιμα μεταφοράς όπως άλλες ευρωπαϊκές χώρες, γεγονός που προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση των τιμών.

Ιρλανδία

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε σειρά μέτρων για την αντιμετώπιση της αύξησης του ενεργειακού κόστους, μειώνοντας τους φόρους στη βενζίνη και το ντίζελ.

Στο πλαίσιο του πακέτου ύψους 235 εκατ. ευρώ, η αναστολή της εισφοράς της Εθνικής Υπηρεσίας Αποθεμάτων Πετρελαίου (NORA) θα μειώσει επίσης την τιμή του πετρελαίου θέρμανσης. Επιπλέον, προβλέπεται μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, στο πράσινο ντίζελ. Οι επιδοτήσεις θέρμανσης για τους δικαιούχους κοινωνικής πρόνοιας θα παραταθούν για τέσσερις ακόμη εβδομάδες, προσφέροντας πρόσθετη οικονομική ανακούφιση σε ευάλωτα νοικοκυριά.

Κίνα

Η Κίνα, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου παγκοσμίως, έχει προετοιμαστεί προληπτικά για πιθανά σοκ εφοδιασμού στον Κόλπο, δημιουργώντας μεγάλα αποθέματα αργού πετρελαίου. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, το Πεκίνο εκμεταλλεύτηκε τις χαμηλές τιμές και την αφθονία προσφοράς από τις χώρες του Κόλπου, συγκεντρώνοντας περίπου 900 εκατομμύρια βαρέλια – ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου τρεις μήνες εισαγωγών της χώρας.

Για να κρατήσει υπό έλεγχο τις εγχώριες τιμές καυσίμων, οι κινεζικές αρχές φέρεται να έχουν δώσει εντολή στα διυλιστήρια να παγώσουν προσωρινά τις εξαγωγές καυσίμων, διασφαλίζοντας επάρκεια για την εγχώρια αγορά και περιορίζοντας τις επιπτώσεις από την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές.

Ινδία

Το υπουργείο Πετρελαίου της Ινδίας ανακοίνωσε στις 26 Μαρτίου ότι έχει διασφαλίσει επαρκείς προμήθειες αργού πετρελαίου για τις επόμενες 60 ημέρες και κάλεσε τους πολίτες να αποφύγουν αγορές πανικού.

Σχεδόν το ήμισυ των εισαγωγών αργού πετρελαίου της χώρας, μαζί με σημαντικό μέρος των παραδόσεων υγροποιημένου φυσικού αερίου και πετρελαίου, διέρχεται συνήθως από τα Στενά του Ορμούζ, καθιστώντας την περιοχή κρίσιμη για την ενεργειακή ασφάλεια της Ινδίας. Παρά τις ενδεχόμενες διαταραχές, το υπουργείο τόνισε ότι οι «μεγάλοι όγκοι» αργού πετρελαίου που είναι διαθέσιμοι στις διεθνείς αγορές έχουν «αντισταθμίσει με το παραπάνω οποιαδήποτε διακοπή», διασφαλίζοντας τη σταθερότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας της χώρας.

Αυστραλία

Σε δύο πολιτείες της Αυστραλίας, η κυβέρνηση θα παρέχει δωρεάν δημόσιες συγκοινωνίες, με στόχο τη μείωση της χρήσης ιδιωτικών οχημάτων και την ανακούφιση των πολιτών από την αύξηση του κόστους καυσίμων.

Στη Βικτώρια, τα ταξίδια με τρένα, τραμ και λεωφορεία θα είναι δωρεάν από την Τρίτη 31 Μαρτίου και καθ’ όλη τη διάρκεια του Απριλίου. Στην Τασμανία, οι πολίτες δεν θα πληρώνουν για λεωφορεία, πούλμαν και πλοία από τη Δευτέρα 30 Μαρτίου μέχρι το τέλος Ιουνίου. Παράλληλα, τα σχολικά λεωφορεία, που μέχρι τώρα απαιτούσαν πληρωμή, θα γίνουν δωρεάν, εξοικονομώντας στους μαθητές και τις οικογένειές τους περίπου 20 δολάρια Αυστραλίας (12 ευρώ) την εβδομάδα, όπως δήλωσε ο υπουργός Μεταφορών της Τασμανίας.

Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο που οι τιμές της βενζίνης στην Αυστραλία έχουν αυξηθεί σημαντικά λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Ο εθνικός μέσος όρος έφτασε τα 2,38 δολάρια Αυστραλίας (1,42 ευρώ) ανά λίτρο στις 22 Μαρτίου, από περίπου 2,09 δολάρια Αυστραλίας (1,25 ευρώ) στην αρχή του πολέμου, σύμφωνα με στοιχεία του Αυστραλιανού Ινστιτούτου Πετρελαίου.

Αίγυπτος

Η Αίγυπτος, που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο εισαγόμενο πετρέλαιο, ανακοίνωσε μια σειρά προσωρινών μέτρων για να μειώσει την κατανάλωση καυσίμων και να περιορίσει τον αντίκτυπο της ενεργειακής κρίσης στα δημόσια οικονομικά.

Συγκεκριμένα, καταστήματα, εστιατόρια και καφέ θα κλείνουν στις 21:00 κάθε βράδυ για τον επόμενο μήνα, ενώ ο φωτισμός των δρόμων και οι διαφημίσεις κατά μήκος των δρόμων θα μειωθούν, με εξαίρεση ξενοδοχεία και τουριστικά αξιοθέατα. Επιπλέον, οι εργαζόμενοι σε μη βασικούς τομείς έχουν κληθεί να εργάζονται από το σπίτι μία ημέρα την εβδομάδα, περιορίζοντας τις μετακινήσεις.

Παράλληλα, η κυβέρνηση αύξησε τις τιμές της βενζίνης και τα εισιτήρια των μέσων μαζικής μεταφοράς, επιβράδυνε μεγάλα κρατικά έργα υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης και μείωσε τα επιδόματα καυσίμων για τα κυβερνητικά οχήματα κατά περίπου ένα τρίτο, στοχεύοντας στη συγκράτηση των δαπανών και την προστασία των δημοσιονομικών της χώρας.

Φιλιππίνες

Η κυβέρνηση κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, παρέχοντας επιδοτήσεις στους οδηγούς μεταφορικών μέσων, μειώνοντας τις υπηρεσίες των πορθμείων και εφαρμόζοντας τετραήμερη εβδομάδα εργασίας για τους δημόσιους υπαλλήλους. Με το 98% του πετρελαίου να εισάγεται από τον Κόλπο, οι τιμές του ντίζελ και της βενζίνης έχουν υπερδιπλασιαστεί. Παράλληλα, η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να αποθηκεύσει ένα εκατομμύριο επιπλέον βαρέλια πετρελαίου, χωρίς να αποκλείει περαιτέρω μέτρα. «Τίποτα δεν αποκλείεται», δήλωσε ο Πρόεδρος Φερντινάντ Μάρκος, προσθέτοντας πως εξετάζονται όλα τα πιθανά μέτρα.

Σρι Λάνκα

Μετά την πρόσφατη οικονομική κρίση, η χώρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές καυσίμων από τα κράτη του Κόλπου.

Για εξοικονόμηση ενέργειας, έχει ορίσει την Τετάρτη ως αργία για κρατικούς φορείς, όπως σχολεία και πανεπιστήμια.

Επίσης, έχει θεσπίσει περιορισμούς στην κατανάλωση καυσίμων, με τους οδηγούς αυτοκινήτων να περιορίζονται στα 15 λίτρα την εβδομάδα και τους μοτοσικλετιστές στα 5 λίτρα.

Ταϊλάνδη

Η κυβέρνηση καλεί τους πολίτες να μειώσουν τη χρήση κλιματισμού, διατηρώντας τη θερμοκρασία στους 26-27 °C και να εργάζονται από το σπίτι, όπου είναι δυνατόν. Η χώρα αντιμετωπίζει θερμό και υγρό κλίμα, με την υγρασία στην Μπανγκόκ να φτάνει συνήθως το 72% τον Απρίλιο, καθιστώντας την εφαρμογή αυτών των μέτρων κρίσιμη για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης.

Αιθιοπία

Οι αρχές ζήτησαν από τις εταιρείες καυσίμων να δώσουν προτεραιότητα στους φορείς ασφαλείας, στα μεγάλα κυβερνητικά έργα, στις βασικές βιομηχανίες και στην παραγωγή βασικών αγαθών.

Τα πρατήρια βενζίνης προτεραιοποιούν πλέον τα μέσα μαζικής μεταφοράς και εφαρμόζουν περιορισμούς για εξοικονόμηση καυσίμων. Στην περιοχή Τιγκράι, όπου υπάρχει ανησυχία για πιθανή επιστροφή στον εμφύλιο πόλεμο, ανακοινώθηκε πλήρης αναστολή της προμήθειας καυσίμων.

Μιανμάρ

Τα ιδιωτικά οχήματα μπορούν να κυκλοφορούν μόνο κάθε δεύτερη μέρα, ανάλογα με τον αριθμό της πινακίδας τους, ενώ τα ηλεκτρικά οχήματα εξαιρούνται. Η κυβέρνηση εφαρμόζει ψηφιακό σύστημα παρακολούθησης καυσίμων, με αγορές που καταγράφονται μέσω κωδικού QR τοποθετημένου στα οχήματα.

Βιετνάμ

Η κυβέρνηση ενθαρρύνει τους πολίτες να περιορίσουν τη χρήση ιδιωτικών οχημάτων, να μένουν περισσότερο στο σπίτι, να χρησιμοποιούν ποδήλατα, να κάνουν carpooling και να προτιμούν τα μέσα μαζικής μεταφοράς.

Παράλληλα, καταργήθηκε προσωρινά ο φόρος περιβαλλοντικής προστασίας για τη βενζίνη και το ντίζελ, τα οποία εξαιρούνται και από τον ΦΠΑ, για να μειωθεί το κόστος καυσίμων για τους πολίτες.

Μπαγκλαντές

Με την έναρξη του πολέμου, τα πανεπιστήμια έκλεισαν νωρίτερα, μεταθέτοντας τις διακοπές του Ραμαζανιού. Παράλληλα, η κυβέρνηση επέβαλε περιορισμούς στις πωλήσεις καυσίμων για τα περισσότερα οχήματα και αύξησε τις προγραμματισμένες διακοπές ρεύματος, προκειμένου να μειωθεί η κατανάλωση ενέργειας.

Νότιο Σουδάν

Στην πρωτεύουσα Τζούμπα, ο βασικός διανομέας ηλεκτρικής ενέργειας Jedco εφαρμόζει καθημερινές διακοπές ρεύματος με εκ περιτροπής σύστημα. Παρά το γεγονός ότι η χώρα διαθέτει μεγάλα αποθέματα πετρελαίου, το μεγαλύτερο μέρος εξάγεται και εισάγονται τα διυλισμένα προϊόντα για την παραγωγή καυσίμων. Το 96% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται από πετρέλαιο, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.

Νέα Ζηλανδία

Στη Νέα Ζηλανδία, η εξάρτηση από εισαγόμενα διυλισμένα καύσιμα – κυρίως από διυλιστήρια της Ασίας-Ειρηνικού που χρησιμοποιούν αργό από τη Μέση Ανατολή – δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα εφοδιασμού. Για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων ελλείψεων, η χώρα έχει θεσπίσει ένα Εθνικό Σχέδιο Καυσίμων τεσσάρων φάσεων, το οποίο βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην πρώτη φάση.

• Φάση 1: Ενημέρωση των πολιτών για τη μείωση της κατανάλωσης καυσίμων και παρακολούθηση των διεθνών εξελίξεων.
• Φάση 2: Ενίσχυση της εθελοντικής συμμετοχής νοικοκυριών και επιχειρήσεων στη μείωση της κατανάλωσης, καθώς και περιορισμένη μείωση χρήσης καυσίμων από τον δημόσιο τομέα όπου είναι εφικτό.
• Φάσεις 3 και 4: Αν οι διαταραχές ενταθούν, θα εφαρμοστούν πιο αυστηρά μέτρα, με προτεραιότητα στην παροχή καυσίμων για τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, τις αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων και εμπορευμάτων, και τους βασικούς κλάδους που στηρίζουν την οικονομία της χώρας.

Πηγή