Χημική ουσία που βρίσκεται παντού ευθύνεται για 74.000 θανάτους νεογνών και 2 εκατ. πρόωρες γεννήσεις σε έναν χρόνο

Η έκθεση σε μια χημική ουσία που χρησιμοποιείται ευρέως στα πλαστικά συνδέεται με σχεδόν 2 εκατομμύρια πρόωρες γεννήσεις και περίπου 74.000 θανάτους νεογνών παγκοσμίως, μόνο το 2018, σύμφωνα με επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε την Τρίτη.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης ανέλυσαν δεδομένα από 203 χώρες και περιοχές για να εκτιμήσουν τις επιπτώσεις στην υγεία της ουσίας «di-2-ethylhexyl phthalate», ευρύτερα γνωστή ως DEHP.

Πρόκειται για μια ένωση που καθιστά τα πλαστικά πιο εύκαμπτα και βρίσκεται σε πλήθος προϊόντων, από ιατρικές συσκευές και συσκευασίες τροφίμων μέχρι καλλυντικά και οικιακά απορρυπαντικά.

Τα ευρήματα, που βασίζονται σε μαθηματικά μοντέλα τα οποία χρησιμοποιούν πραγματικά δεδομένα για να εκτιμήσουν πιθανές επιπτώσεις, έρχονται να προστεθούν σε ένα αυξανόμενο σύνολο ερευνών που δείχνει ότι το DEHP και παρόμοιες χημικές ουσίες λειτουργούν ως ενδοκρινικοί διαταράκτες.

Πρόκειται για ουσίες που επηρεάζουν ή μιμούνται τις ορμόνες του οργανισμού, διαταράσσοντας συστήματα που ρυθμίζουν τον μεταβολισμό, την αναπαραγωγή και την ανάπτυξη.

Οι επιστήμονες έχουν συνδέσει αυτές τις ενώσεις με ένα ευρύ φάσμα επιπτώσεων στην υγεία, όπως υπογονιμότητα, παχυσαρκία και διαβήτη, καθυστερήσεις στη νευροαναπτυξιακή εξέλιξη και με ορισμένους τύπους καρκίνου.

Το DEHP διαταράσσει ορμόνες κρίσιμες για την εμβρυϊκή ανάπτυξη, ενώ ενδέχεται επίσης να αυξάνει τη φλεγμονή και να επηρεάζει τη λειτουργία του πλακούντα. Αυτοί οι μηχανισμοί εξηγούν και τη σύνδεσή του με τους πρόωρους τοκετούς.

Τι είναι το DEHP;

Το DEHP, που αναπτύχθηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1930, χρησιμοποιείται πλέον τόσο ευρέως ώστε θεωρείται σχεδόν πανταχού παρόν στο σύγχρονο περιβάλλον.

Οι άνθρωποι εισπνέουν σκόνη που περιέχει DEHP και το προσλαμβάνουν όταν αυτό μεταφέρεται στα τρόφιμα από πλαστικές συσκευασίες. Μελέτες έχουν εντοπίσει το DEHP σε δείγματα ούρων, αίματος, αμνιακού υγρού και ομφάλιου λώρου, επιβεβαιώνοντας την υψηλή έκθεση στην επικίνδυνη ουσία.

Αντικατέστησαν το DEHP με το εξίσου επικίνδυνο DINP

Αξίζει να σημειωθεί πως στη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο The Lancet, οι ερευνητές ανέφεραν επίσης ότι μια άλλη χημική ουσία, η diisononyl phthalate (DINP), η οποία χρησιμοποιείται συχνά ως υποκατάστατο του DEHP, συνδέθηκε επίσης με 1,88 εκατομμύρια πρόωρους τοκετούς και 64.000 θανάτους παγκοσμίως το 2018.

Ορισμένες κυβερνήσεις έχουν αναγνωρίσει τους κινδύνους, ωστόσο τα μέτρα που έχουν λάβει για περιορισμό του, κρίνονται ανεπαρκή. Για παράδειγμα, το 2008, οι Ηνωμένες Πολιτείες απαγόρευσαν το DEHP σε παιχνίδια και ορισμένα προϊόντα παιδικής φροντίδας, ενώ αρκετές πολιτείες περιόρισαν τη χρήση του και σε συγκεκριμένες ιατρικές συσκευές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε ακόμη περισσότερο, απαγορεύοντας το DEHP και σε ορισμένα καταναλωτικά προϊόντα, αλλά μόνο όταν οι συγκεντρώσεις του είναι άνω του 0,1%.

Οργανώσεις υγείας και προστασίας καταναλωτών υπογραμμίζουν πως απαιτούνται πιο αυστηρά μέτρα για τον περιορισμό του DEHP, αλλά και άλλων αντίστοιχων επικίνδυνων ουσιών, όπως της DINP.