Η Κατερίνη δεν έπεσε θύμα απάτης. Έπεσε θύμα μιας πολιτείας που την εγκατέλειψε - Όταν η φτώχεια βαφτίζεται αντοχή, η απελπισία γίνεται επένδυση

Η απάτη με τα κρυπτονομίσματα στην Κατερίνη είναι κατηγορητήριο. Και δεν αφορά μόνο τους επιτήδειους

Θα ήταν βολικό να διαβάσουμε την υπόθεση με τα κρυπτονομίσματα στην Κατερίνη ως μια ακόμη ιστορία με πονηρούς και αφελείς. Έτσι κλείνει το θέμα, βρίσκουμε τους «κακούς», κουνάμε το δάχτυλο στα θύματα («πώς έπεσαν;») και προχωράμε στο επόμενο. Μόνο που αυτή η ιστορία δεν είναι σχετική με την τεχνολογία. Είναι σχετική με μια κοινωνία που έχει εξαντληθεί.

Η υπόσχεση που πουλήθηκε

Μια εφαρμογή υποσχόταν κέρδος 1% την ημέρα, ή και παραπάνω. Κανείς σοβαρός άνθρωπος δεν πιστεύει στα θαύματα, πόσο μάλλον στα ψηφιακά. Κι όμως, πίστεψαν. Γιατί; Επειδή δεν τους πουλήθηκε τεχνολογία. Τους πουλήθηκε διέξοδος. Πουλήθηκε απελπισία, συσκευασμένη σαν ευκαιρία.

Όταν η ακρίβεια καταπίνει τους μισθούς, όταν το ενοίκιο, το ρεύμα, το σούπερ μάρκετ και η βενζίνη τρώνε το εισόδημα πριν φτάσει στο τέλος του μήνα, και όταν η δουλειά πια δεν φτάνει ούτε για τα βασικά, ο άνθρωπος σταματά να ελπίζει στον μόχθο του. Αρχίζει να τζογάρει την επιβίωσή του.

Δεν ήταν άπληστοι. Ήταν απελπισμένοι.

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι, γιατί η εύκολη κριτική έχει ήδη αρχίσει. Οι άνθρωποι που έβαλαν τις τελευταίες τους οικονομίες, ή πήραν και δάνεια, δεν ήταν χαρτοπαίκτες. Ήταν άνθρωποι της βιοπάλης που ήθελαν απλώς να ανασάνουν. Έπεσαν με τα μούτρα στην τύχη επειδή η λογική, δηλαδή η δουλειά, η αποταμίευση, η υπομονή, έχει σταματήσει να αποδίδει στην Ελλάδα του σήμερα. Όταν η λογική δεν σε σώζει, το παράλογο αρχίζει να ακούγεται σαν σχέδιο.

Ο ηθικός αυτουργός δεν κάθεται στο γραφείο της πυραμίδας

Ο απατεώνας είναι ο φυσικός αυτουργός. Θα βρεθεί (ή δεν θα βρεθεί) και θα λογοδοτήσει (ή δεν θα λογοδοτήσει). Ο ηθικός αυτουργός όμως είναι εκείνος που δημιούργησε το έδαφος όπου ευδοκιμεί η απάτη: η πολιτική εξουσία που ασκεί την οικονομική πολιτική εδώ και χρόνια.

Μια εξουσία που αφήνει τις τιμές να καλπάζουν ενώ οι μισθοί σέρνονται. Που στηρίζει τα δημόσια έσοδα σε έμμεσους φόρους, οι οποίοι χτυπούν πρώτα τον φτωχό και τον μεσαίο. Που μετρά την επιτυχία της σε δείκτες και ανακοινώσεις, ενώ ο πολίτης μετρά την επιτυχία του σε ευρώ που περισσεύουν στις 25 του μήνα. Και που, όταν ο κόσμος διαμαρτύρεται για την τιμή των καυσίμων, απαντά ουσιαστικά ότι υπάρχει και το λεωφορείο. Μια πολιτεία που λέει στον πολίτη «κάνε οικονομία» ενώ ο ίδιος δεν έχει πια τι να περικόψει, έχει ήδη παραιτηθεί από τον ρόλο της.

Όταν το κράτος προσφέρει μόνο φτώχεια και καμία προοπτική, δεν αφήνει απλώς τον πολίτη μόνο του. Τον παραδίδει ορθάνοιχτο στο πρώτο επιτήδειο που θα του πουλήσει μια υπόσχεση.

Το μάθημα της Κατερίνης

Το μάθημα είναι σκληρό: η ελπίδα, όταν στερείται από τον θεσμικό της δρόμο, γίνεται επικίνδυνο ναρκωτικό. Και όσο η φτώχεια βαφτίζεται «αντοχή», όσο η στέρηση παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η επιβίωση ως επιτυχία, οι πυραμίδες θα στήνονται η μία μετά την άλλη. Στην Κατερίνη, στην Πιερία, σε κάθε γειτονιά.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι «πώς έπεσαν». Είναι ποιος τους έφερε σε σημείο να μη βλέπουν άλλη επιλογή. Και πότε θα απαντήσει γι' αυτό.