Πέντε καθημερινές συσκευές που περιέχουν ραδιενεργά υλικά χωρίς να το γνωρίζουμε

Ραδιενεργά υλικά μπορεί να βρίσκονται σε ορισμένες συσκευές που χρησιμοποιούμε ή συναντάμε καθημερινά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελούν απαραίτητα κίνδυνο για την υγεία.

Σε συγκεκριμένες εφαρμογές, ισότοπα όπως το αμερίκιο-241 και το τρίτιο αξιοποιούνται για την ανίχνευση καπνού ή την παραγωγή φωτός.

Η χρήση τους βασίζεται στις ιδιότητες της ραδιενεργού διάσπασης και διαφέρει από τη λειτουργία συσκευών όπως τα κινητά τηλέφωνα, τα οποία εκπέμπουν μη ιοντίζουσα ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία.

1. Ανιχνευτές καπνού

Ορισμένοι ανιχνευτές καπνού λειτουργούν με τη μέθοδο του ιονισμού και περιέχουν πολύ μικρή ποσότητα αμερικίου-241.

Το ισότοπο εκπέμπει σωματίδια άλφα, τα οποία ιονίζουν τον αέρα στο εσωτερικό της συσκευής και επιτρέπουν τη δημιουργία ενός ασθενούς ηλεκτρικού ρεύματος.

Όταν εισέλθει καπνός, η ροή των ιόντων μεταβάλλεται και ενεργοποιείται ο συναγερμός.

Το ραδιενεργό υλικό βρίσκεται μέσα σε ειδικά σχεδιασμένο εξάρτημα. Όταν ο ανιχνευτής παραμένει άθικτος και χρησιμοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή, η έκθεση στην ακτινοβολία είναι εξαιρετικά χαμηλή. Δεν πρέπει, ωστόσο, να ανοίγεται ή να αποσυναρμολογείται.

2. Φωτεινές πινακίδες εξόδου κινδύνου

Ορισμένες αυτόφωτες πινακίδες EXIT χρησιμοποιούν τρίτιο, ένα ραδιενεργό ισότοπο του υδρογόνου.

Το τρίτιο τοποθετείται σε σφραγισμένους σωλήνες, των οποίων η εσωτερική επιφάνεια διαθέτει ειδική φωταυγή επίστρωση. Τα σωματίδια βήτα που εκπέμπονται κατά τη διάσπαση του ισοτόπου προκαλούν τη φωτοβολία της επίστρωσης.

Με αυτόν τον τρόπο, η πινακίδα μπορεί να φωτίζεται συνεχώς χωρίς να χρειάζεται ηλεκτρική σύνδεση ή μπαταρία. Η συγκεκριμένη τεχνολογία χρησιμοποιείται μόνο σε ορισμένα μοντέλα και όχι στο σύνολο των φωτεινών πινακίδων εξόδου.

3. Ρολόγια με φωτεινούς δείκτες

Τρίτιο μπορεί να περιέχουν και ορισμένα αναλογικά ρολόγια, κυρίως μοντέλα που έχουν σχεδιαστεί ώστε να είναι ευανάγνωστα στο σκοτάδι.

Το ισότοπο βρίσκεται σε μικροσκοπικούς σφραγισμένους σωλήνες ή ειδικές φωτεινές ενδείξεις, οι οποίοι επιτρέπουν στους δείκτες και στις σημάνσεις να εκπέμπουν φως χωρίς να απαιτείται προηγούμενη έκθεση σε φωτισμό.

Η ραδιενέργεια του τριτίου μειώνεται σταδιακά, καθώς ο χρόνος ημιζωής του είναι περίπου 12,3 χρόνια. Έτσι, η φωτεινότητα των ενδείξεων περιορίζεται με την πάροδο του χρόνου.

Η τεχνολογία αυτή αντικατέστησε σε αρκετές εφαρμογές παλαιότερες φωταυγείς βαφές με ράδιο, οι οποίες εγκυμονούσαν σοβαρούς κινδύνους όταν ο χειρισμός τους δεν γινόταν με ασφάλεια.

4. Φούρνοι μικροκυμάτων

Στους φούρνους μικροκυμάτων, η παραγωγή των μικροκυμάτων γίνεται από ένα εξάρτημα που ονομάζεται magnetron. Σε ορισμένα σχέδια λυχνιών κενού μπορεί να χρησιμοποιούνται υλικά όπως το θόριο σε εξαρτήματα που σχετίζονται με την εκπομπή ηλεκτρονίων.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι φούρνοι μικροκυμάτων περιέχουν θόριο ή ότι πρόκειται για χαρακτηριστικό των περισσότερων σύγχρονων οικιακών συσκευών.

Τα τρόφιμα θερμαίνονται μέσω της αλληλεπίδρασής τους με τα μικροκύματα και δεν γίνονται ραδιενεργά από τη διαδικασία αυτή.

Η ασφάλεια της συσκευής εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από την καλή κατάσταση της πόρτας, των στεγανοποιήσεων και των μηχανισμών προστασίας της.

5. Λαμπτήρες HID και προβολείς Xenon

Ορισμένοι λαμπτήρες εκκένωσης υψηλής έντασης, καθώς και συγκεκριμένοι λαμπτήρες Xenon, μπορεί να περιέχουν μικρές ποσότητες ραδιενεργών ισοτόπων, όπως το κρυπτό-85, ή υλικά που περιέχουν θόριο, ανάλογα με τον τύπο και τον σχεδιασμό τους.

Στους λαμπτήρες εκκένωσης, η ηλεκτρική ενέργεια προκαλεί εκκένωση μέσα σε αέριο, παράγοντας έντονο φως. Το κρυπτό-85 μπορεί να συμβάλει στην ευκολότερη έναρξη της εκκένωσης σε ορισμένες εφαρμογές.

Η παρουσία τέτοιων υλικών δεν αφορά όλους τους λαμπτήρες αυτοκινήτων ή τους προβολείς Xenon. Η σύνθεση εξαρτάται από την τεχνολογία και τις προδιαγραφές του κάθε προϊόντος.

Η ύπαρξη ραδιενεργού υλικού σε μια συσκευή δεν συνεπάγεται από μόνη της επικινδυνότητα.

Σημασία έχουν το είδος και η ποσότητα του ισοτόπου, ο τρόπος εγκλεισμού του και η κατάσταση της συσκευής.

Για τον λόγο αυτό, εξαρτήματα που περιέχουν ραδιενεργές ουσίες δεν πρέπει να αποσυναρμολογούνται και πρέπει να απορρίπτονται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.