IRIS και εφορία: Τι πρέπει να γράφεις σε κάθε συναλλαγή

Με περισσότερες από 126 εκατομμύρια συναλλαγές συνολικής αξίας 11 δισ. ευρώ μέσα στο 2025, το IRIS έχει καθιερωθεί στην καθημερινότητα των καταναλωτών.

Η απλότητα και η άμεση ολοκλήρωση των πληρωμών, όμως, γεννούν απορίες για το πώς αντιμετωπίζει η εφορία τα χρήματα που περνούν από έναν λογαριασμό σε έναν άλλο.

Σε ποιες περιπτώσεις απαιτείται προσοχή, τι πρέπει να γράφεται στην αιτιολογία και ποιο καθεστώς ισχύει για τα ποσά που στέλνουν οι γονείς στα παιδιά τους;

Φορολογούνται οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS

Μια συναλλαγή δεν φορολογείται αυτόματα επειδή έγινε ηλεκτρονικά μέσω IRIS. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ο πραγματικός λόγος της μεταφοράς και το αν τα χρήματα συνιστούν εισόδημα, επιστροφή εξόδων, δωρεά ή γονική παροχή.

Ας υποθέσουμε ότι δύο φίλοι τρώνε σε μια ταβέρνα και ο ένας εξοφλεί τον λογαριασμό των 70 ευρώ. Ο δεύτερος μπορεί να του στείλει τα 35 ευρώ που του αντιστοιχούν. Πρόκειται για διαμοιρασμό κοινών εξόδων, ο οποίος από μόνος του δεν αποτελεί εισόδημα για αυτόν που τα λαμβάνει.

Στις περιπτώσεις αυτές συνιστάται να αναγράφεται ξεκάθαρη αιτιολογία, όπως «διαμοιρασμός εξόδων», «συμμετοχή στον λογαριασμό» ή «επιστροφή χρημάτων για φαγητό». Η περιγραφή οφείλει να ανταποκρίνεται στη real συναλλαγή, ώστε, αν παραστεί ανάγκη, να μπορεί να εξηγηθεί ο λόγος της μεταφοράς.

Χαρτζιλίκι σε παιδιά και φοιτητές: Τι ισχύει

Τα χρήματα που δίνουν οι γονείς στα παιδιά τους για να καλύψουν καθημερινές ανάγκες δεν θεωρούνται αυτομάτως φορολογητέο εισόδημα. Μπορεί να προορίζονται για ενοίκιο, λογαριασμούς, διατροφή, μετακινήσεις ή άλλα έξοδα διαβίωσης και σπουδών.

Ένας γονέας, για παράδειγμα, μπορεί να στέλνει κάθε μήνα 300, 500 ή 800 ευρώ στο παιδί του που σπουδάζει σε άλλη πόλη. Η τακτική επανάληψη των μεταφορών δεν αρκεί για να χαρακτηριστούν τα ποσά εισόδημα από επαγγελματική δραστηριότητα.

Παρ’ όλα αυτά, όταν πρόκειται για χρηματικές παροχές, χρειάζεται να εξεταστεί αν ισχύουν οι διατάξεις για τις δωρεές και τις γονικές παροχές. Για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές σε πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας, όπως τα παιδιά, προβλέπεται αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις και ακολουθηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία δήλωσης. Άρα, η φορολογική αντιμετώπιση δεν κρίνεται μόνο από το ποσό ή από το αν η μεταφορά αποκαλείται «χαρτζιλίκι».

Πότε μια μεταφορά μπορεί να δημιουργήσει υποψίες

Σημαντική είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια απλή επιστροφή χρημάτων και σε μια συναλλαγή που ενδέχεται να οδηγεί σε αδικαιολόγητη αύξηση της περιουσίας του παραλήπτη.

Δεν υφίσταται ένα ενιαίο όριο, όπως τα 1.000 ή τα 3.000 ευρώ, πάνω από το οποίο κάθε μεταφορά μέσω IRIS θεωρείται αυτομάτως ύποπτη ή φορολογητέα. Η κρίση εξαρτάται από τον λόγο της συναλλαγής, τη συχνότητά της, τη σχέση των εμπλεκομένων και τα στοιχεία που μπορούν να αποδείξουν από πού προέρχονται τα χρήματα.

Μια μεμονωμένη μεταφορά για κοινά έξοδα διαφέρει από τις τακτικές πληρωμές που συνδέονται με επαγγελματική δραστηριότητα. Όποιος εισπράττει σε συστηματική βάση χρήματα έναντι υπηρεσιών ή προϊόντων πρέπει να τηρεί τους κανόνες που αφορούν τη συγκεκριμένη δραστηριότητα, ανεξάρτητα από το μέσο πληρωμής.

Μεταφορές χρημάτων μεταξύ αδελφών και προς τρίτους

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και όταν μεγάλα ποσά μεταφέρονται ανάμεσα σε αδελφούς ή άλλους συγγενείς. Η συγγένεια δεν σημαίνει αυτόματα φορολογική απαλλαγή για κάθε χρηματική μεταφορά.

Όταν ένας αδελφός στέλνει χρήματα στον άλλο, θα πρέπει να είναι σαφές αν πρόκειται για αποπληρωμή οφειλής, συμμετοχή σε κοινά έξοδα ή δωρεά. Οι δωρεές μεταξύ αδελφών υπόκεινται σε διαφορετικό φορολογικό καθεστώς σε σχέση με τις γονικές παροχές προς τα παιδιά.

Ανάλογη επιφύλαξη ισχύει όταν παρεμβάλλεται ένα τρίτο πρόσωπο ως μεσάζοντας. Αν, λόγου χάρη, ένας αδελφός στείλει χρήματα στη μητέρα του και εκείνη τα προωθήσει στον άλλο αδελφό, η πραγματική αιτία και η πορεία των χρημάτων θα πρέπει να μπορούν να αποδειχθούν. Η εμπλοκή τρίτου προσώπου από μόνη της δεν αλλάζει τη φορολογική φύση της συναλλαγής.

Τι να προσέχουν όσοι χρησιμοποιούν το IRIS

Η σωστή αιτιολογία και η φύλαξη των αποδεικτικών στοιχείων βοηθούν στην τεκμηρίωση των συναλλαγών. Στις καθημερινές μεταφορές, όπως ο μοιρασμός ενός λογαριασμού, είναι χρήσιμο να αναγράφεται ο πραγματικός σκοπός της πληρωμής. Για μεγαλύτερα ποσά, δωρεές ή γονικές παροχές, είναι σημαντικό να ελέγχονται εκ των προτέρων οι φορολογικές υποχρεώσεις που προκύπτουν.