Επιχειρηματίας ή Πολιτικός; Γιατί το «Άριστα» στην αγορά μπορεί να γίνει «Μηδέν» στην κάλπη

Έχετε ακούσει ποτέ την ατάκα σε μια παρέα ή σε ένα καφενείο: «Αυτός είναι πετυχημένος, έβγαλε εκατομμύρια, ξέρει να διοικεί τις επιχειρήσεις του, ας τον βγάλουμε Δήμαρχο/Πρωθυπουργό να μας σώσει»; Φαίνεται λογικό, έτσι δεν είναι; Αν κάποιος ξέρει να διαβάζει έναν ισολογισμό και να βγάζει κέρδος εκεί που οι άλλοι βλέπουν ζημιές, τότε σίγουρα μπορεί να νοικοκυρέψει κι έναν Δήμο ή ένα Υπουργείο.

Λάθος. Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη πολιτική πλάνη της εποχής μας. Η πεποίθηση ότι το «επιχειρείν» και το «πολιτεύεσθαι» είναι συγκοινωνούντα δοχεία είναι ένας μύθος που συχνά καταρρέει με πάταγο στην πρώτη σύγκρουση με την πραγματικότητα. Η αλήθεια είναι σκληρή: Ένας κορυφαίος επιχειρηματίας μπορεί να μείνει «μεταξεταστέος» στην πολιτική μέσα σε μια νύχτα. Αντίθετα, ένας έμπειρος πολιτικός έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσει στον ιδιωτικό τομέα.

Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Ας το δούμε χωρίς περιστροφές.

 

Το «Εγώ αποφασίζω» vs το «Εμείς διαπραγματευόμαστε»

Η βασική διαφορά ξεκινά από τον τρόπο διοίκησης. Μια επιχείρηση, όσο δημοκρατική κι αν θέλει να φαίνεται, είναι στην ουσία μια φωτισμένη μοναρχία.

• Στην επιχείρηση: Ο ιδιοκτήτης ή ο CEO αποφασίζει το πρωί και η απόφαση εκτελείται το μεσημέρι. Αν ένας υπάλληλος διαφωνεί κάθετα με τη στρατηγική, απολύεται. Ο στόχος είναι ένας: Το κέρδος.
• Στον δημόσιο φορέα: Ο Δήμαρχος ή ο Υπουργός δεν είναι ιδιοκτήτης. Είναι διαχειριστής. Για να περάσει μια απόφαση, πρέπει να περάσει από συμβούλια, επιτροπές, αντιπολιτεύσεις, συνδικάτα και μια δαιδαλώδη γραφειοκρατία. Εδώ ο στόχος δεν είναι το κέρδος, αλλά η κοινωνική ισορροπία.

Ένας επιχειρηματίας που μπαίνει στην πολιτική παθαίνει συχνά «αλλεργικό σοκ». Συνηθισμένος στην ταχύτητα και την απόλυτη πειθαρχία, διαπιστώνει ότι στο Δημόσιο για να αλλάξεις μια λάμπα στον δρόμο μπορεί να χρειαστούν τρεις υπογραφές και ένας διαγωνισμός. Εκεί που ο επιχειρηματίας βλέπει «καθυστέρηση», η πολιτική βλέπει «διαδικασία και νομιμότητα».

 

Προσόντα: Άλλο το «Efficiency», άλλο το «Consensus»

Τα προσόντα ενός καλού επιχειρηματία είναι η τόλμη, η ταχύτητα, το ρίσκο και η αποτελεσματικότητα. Μετράει το αποτέλεσμα στο τέλος του τριμήνου.

Τα προσόντα ενός καλού πολιτικού είναι η υπομονή, η διπλωματία, η ικανότητα σύνθεσης απόψεων και η αντοχή στην κριτική. Ο πολιτικός πρέπει να πείσει τους ανθρώπους να τον ακολουθήσουν, όχι επειδή τους πληρώνει τον μισθό, αλλά επειδή τους ενέπνευσε.

Το παράδειγμα της απόλυσης: Ένας επιχειρηματίας βλέπει ένα τμήμα που μπαίνει μέσα και το κλείνει σε μια μέρα. Ένας πολιτικός που θα προσπαθήσει να κάνει το ίδιο σε μια δημόσια υπηρεσία, θα βρει απέναντί του πορείες, απεργίες και το Συμβούλιο της Επικρατείας. Ο πρώτος κρίνεται από τον μέτοχο, ο δεύτερος από τη γιαγιά στο ορεινό χωριό που έμεινε χωρίς γιατρό.

 

Όταν το «Success Story» γίνεται πολιτικό ναυάγιο

Η ιστορία είναι γεμάτη από λαμπρά ονόματα της αγοράς που νόμιζαν ότι η πολιτική είναι ένα «Business Plan» και τελικά ταπεινώθηκαν. Το πιο ηχηρό διεθνές παράδειγμα είναι ο Ντόναλντ Τραμπ. Ένας επιχειρηματίας με τεράστια αναγνωρισιμότητα, που πίστεψε ότι μπορεί να κυβερνήσει τις ΗΠΑ όπως τις εταιρείες του. Το αποτέλεσμα; Θεσμικές συγκρούσεις, πόλωση, διαρκές χάος και μια προεδρία που περισσότερο δίχασε παρά διοίκησε.

1. Silvio Berlusconi (Ιταλία): Ο άνθρωπος που έχτισε μια αυτοκρατορία στα ΜΜΕ και τις κατασκευές. Αν και κυβέρνησε χρόνια, η πολιτική του θητεία ταυτίστηκε με τη στασιμότητα, τα σκάνδαλα και την πλήρη αδυναμία να μεταρρυθμίσει τη χώρα του. Διαχειρίστηκε το κράτος σαν την εταιρεία του, και το αποτέλεσμα ήταν ο διχασμός και η θεσμική απαξίωση.
2. Michael Bloomberg (ΗΠΑ): Ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο. Ως Δήμαρχος Νέας Υόρκης τα πήγε καλά, αλλά όταν επιχείρησε να μπει στην κούρσα για την Προεδρία το 2020, ξόδεψε 500 εκατομμύρια δολάρια από την τσέπη του σε διαφημίσεις για να καταλάβει ότι η συμπάθεια του κόσμου δεν αγοράζεται όπως οι μετοχές. Απέτυχε παταγωδώς.
3. Ross Perot (ΗΠΑ): Ο δισεκατομμυριούχος που το 1992 πίστεψε ότι μπορεί να διοικήσει την Αμερική σαν επιχείρηση. Παρά τα λεφτά του, έμεινε στην ιστορία ως μια γραφική υποσημείωση.
4. Στέφανος Κασσελάκης (Ελλάδα): Το πιο πρόσφατο και αιχμηρό παράδειγμα. Ήρθε από τον επιχειρηματικό κόσμο των ΗΠΑ με το σύνθημα «ξέρω να διοικώ και έχω ένσημα». Μέσα σε ελάχιστο χρόνο, η σύγκρουσή του με τις εσωκομματικές διαδικασίες, τους θεσμούς και την «παραδοσιακή» πολιτική τον οδήγησε σε μια επεισοδιακή απομάκρυνση. Η αγορά θέλει ταχύτητα, η πολιτική θέλει ρίζες.

 

Το αντίστροφο: Γιατί ο πολιτικός γίνεται καλός επιχειρηματίας;

Εδώ έρχεται η έκπληξη. Γιατί ένας πολιτικός μπορεί να πετύχει στις επιχειρήσεις; Γιατί η πολιτική είναι το απόλυτο «σχολείο» διαχείρισης κρίσεων και ανθρώπινου δυναμικού. Ο πολιτικός ξέρει να ελίσσεται, να διαπραγματεύεται κάτω από πίεση και να χτίζει δίκτυα επαφών.

• Tony Blair (Μ. Βρετανία): Μετά την πρωθυπουργία, έστησε μια παγκόσμια συμβουλευτική εταιρεία (Tony Blair Institute) με έσοδα εκατομμυρίων, αξιοποιώντας τις γνωριμίες και τη στρατηγική του σκέψη.
• Bill Clinton (ΗΠΑ): Μετέτρεψε το όνομά του σε ένα πανίσχυρο brand, βγάζοντας εκατομμύρια από ομιλίες και διεθνείς διαμεσολαβήσεις.
• Γιώργος Παπακωνσταντίνου (Ελλάδα): Παρά την πολιτική φθορά της περιόδου των μνημονίων, σήμερα διαπρέπει στον ακαδημαϊκό και συμβουλευτικό τομέα σε διεθνές επίπεδο (EUI), αποδεικνύοντας ότι η γνώση των κρατικών μηχανισμών είναι πολύτιμο εφόδιο για την αγορά.

 

Η Πολιτική δεν είναι Excel

Για να το πούμε απλά: Η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού, ενώ η επιχειρηματικότητα είναι η τέχνη του αποτελέσματος.

Ένας επιχειρηματίας που θέλει να γίνει πολιτικός «από τη μια μέρα στην άλλη» είναι σαν ένας οδηγός της Formula 1 που προσπαθεί να οδηγήσει ένα τεράστιο πλοίο στο λιμάνι. Έχει τα αντανακλαστικά, έχει το θάρρος, αλλά το πλοίο δεν στρίβει σε δευτερόλεπτα. Αν προσπαθήσει να το στρίψει απότομα, θα το βουλιάξει.

Η πολιτική απαιτεί γερό στομάχι και, κυρίως, την κατανόηση ότι οι πολίτες δεν είναι υπάλληλοι. Δεν μπορείς να τους απολύσεις αν δεν σου αρέσουν, ούτε μπορείς να τους διατάξεις. Πρέπει να τους πείσεις. Κι αυτό, δυστυχώς για πολλούς «πετυχημένους» της αγοράς, δεν διδάσκεται σε κανένα MBA του Harvard.

Πριν λοιπόν ψηφίσουμε τον επόμενο «σωτήρα-μάνατζερ», ας θυμηθούμε: Το κράτος δεν είναι εταιρεία. Και οι ζωές μας δεν είναι λογιστικά φύλλα.