28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1949: 77 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΟΣ ΧΡΥΣΑΝΘΟΥ

Αναγνωρίζοντας το μεγάλο έργο και τη σπουδαία προσφορά του, η Ένωση Ποντίων Πιερίας τιμά έμπρακτα τη μνήμη του Μητροπολίτη Τραπεζούντος και μετέπειτα Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χρύσανθου (Φιλιππίδη). Στο πλαίσιο αυτό, πέρα από τη σχετική πρόταση που είχε καταθέσει ήδη από το 1998 προς το Δημοτικό Συμβούλιο για τη μετονομασία της οδού προς τιμήν του, η προτομή του κοσμεί το Πνευματικό-Πολιτιστικό Κέντρο της Ένωσης από τον Οκτώβριο του 2023, όποτε και πραγματοποιήθηκαν τα αποκαλυπτήριά της, αποτίνοντας τον ελάχιστο φόρο τιμής σε αυτή την εμβληματική ηγετική φυσιογνωμία του Ποντιακού Ελληνισμού.

Ο Χρύσανθος Φιλιππίδης (1881–1949) υπήρξε μία από τις επιφανέστερες εκκλησιαστικές, πολιτικές και εθνικές προσωπικότητες του ελληνισμού στον 20ό αιώνα. Εξελέγη Μητροπολίτης Τραπεζούντος το 1913, και κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν τα οθωμανικά στρατεύματα εγκατέλειψαν την πόλη προ της ρωσικής προέλασης το 1916, διορίστηκε διοικητής της Τραπεζούντας. Από τη θέση αυτή διαχείριστηκε την εξουσία με σπάνια δικαιοσύνη και σύνεση, προστατεύοντας αποτελεσματικά τόσο τον ελληνικό πληθυσμό όσο και τους μουσουλμάνους κατοίκους από τις βιαιότητες και τις λεηλασίες.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, αναδείχθηκε στον κύριο εμπνευστή και εκφραστή του αγώνα για τη δημιουργία μιας αυτόνομης ή ανεξάρτητης Δημοκρατίας του Πόντου. Το 1919 ταξίδεψε στο Παρίσι στο πλαίσιο της Συνδιάσκεψης της Ειρήνης, όπου σε συνεργασία με τον Ελευθέριο Βενιζέλο και ξένους διπλωμάτες προώθησε τα δίκαια του ποντιακού ελληνισμού. Η έντονη πατριωτική του δράση προκάλεσε την οργή του κεμαλικού κινήματος, με αποτέλεσμα το Δικαστήριο της Αγκύρας να τον καταδικάσει σε θάνατο ερήμην το 1921.

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την Ανταλλαγή Πληθυσμών εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου συνέχισε την προσφορά του στην Εκκλησία και την κοινωνία, εκλεγόμενος το 1938 Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος. Με την έκρηξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου το 1940 πρωτοστάτησε στην οργάνωση της κοινωνικής αλληλεγγύης και της υποστήριξης του μετώπου μέσω της «Προνοίας Στρατευομένων».

Η κορυφαία στιγμή του σθένους και της εθνικής του αξιοπρέπειας καταγράφηκε τον Απρίλιο του 1941, κατά τη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα. Ο Χρύσανθος αρνήθηκε κατηγορηματικά να παραδώσει την πόλη των Αθηνών στους κατακτητές, δηλώνοντας ότι καθήκον του Αρχιεπισκόπου είναι να ελευθερώνει και όχι να υποδουλώνει, ενώ στη συνέχεια αρνήθηκε να ορκίσει τη δωσιλογική κυβέρνηση του Γεωργίου Τσολάκογλου. Η ανυποχώρητη αυτή στάση είχε ως αποτέλεσμα την καθαίρεσή του από το αρχιεπισκοπικό αξίωμα τον Ιούνιο του 1941 και τον περιορισμό του κατ' οίκον καθ' όλη τη διάρκεια της Κατοχής.

Πέρα από την εκκλησιαστική και πολιτική του παρουσία, υπήρξε διαπρεπής λόγιος και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, αφήνοντας πίσω του σπουδαίο συγγραφικό έργο, με αιχμή του δόρατος το μνημειώδες σύγγραμμα «Η Εκκλησία της Τραπεζούντος», το οποίο αποτελεί θεμελιώδη πηγή για την ιστορία του Πόντου. Απεβίωσε στις 28 Σεπτεμβρίου 1949 στην Αθήνα, αφήνοντας ανεξίτηλη παρακαταθήκη πνευματικότητας, ανιδιοτελούς προσφοράς και ανένδοτου εθνικού φρονήματος.