Όλυμπος: Αυτά είναι τα θεραπευτικά βότανα και φυτά που φυτρώνουν μόνο στην Ελλάδα και πουθενά αλλού

Ο Όλυμπος ξεχωρίζει ως ο πλουσιότερος ορεινός όγκος της Ελλάδας σε στενοενδημική χλωρίδα, φιλοξενώντας 26 μοναδικά φυτικά είδη που δεν απαντώνται πουθενά αλλού στον κόσμο. 

Η εξαιρετική βιοποικιλότητα του βουνού οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην ύπαρξη υψομετρικών ζωνών που ξεπερνούν τα 2500 μέτρα, χαρακτηριστικό που συναντάται αποκλειστικά στον Όλυμπο εντός της ελληνικής επικράτειας. Πολλά από τα ενδημικά φυτά, συμπεριλαμβανομένων του Alyssum handelii, της Viola striis-notata και του Cerastium theophrasti, έχουν προσαρμοστεί να επιβιώνουν σε αυτές τις ακραίες υψομετρικές συνθήκες.

Ο κατάλογος των στενοενδημικών ειδών του Ολύμπου

Η επιστημονική καταγραφή των ενδημικών φυτών του Ολύμπου αποκαλύπτει έναν εντυπωσιακό βοτανικό θησαυρό. Το Achillea ambrosiaca εντοπίζεται σε πετρώδεις πλαγιές και βραχώδεις σχηματισμούς μεταξύ 2100 και 2850 μέτρων υψόμετρο. Το Alyssum handelii κατοικεί σε ακόμη μεγαλύτερα ύψη, από 2500 έως 2900 μέτρα, προσαρμοσμένο στις σκληρές αλπικές συνθήκες. Το Asperula muscosa προτιμά πετρώδεις περιοχές εντός κωνοφόρων δασών σε υψόμετρα 1200 έως 2000 μέτρων.

Η Aubrieta thessala εμφανίζει μεγαλύτερη υψομετρική κατανομή, απαντώμενη από 300 έως 2200 μέτρα σε βραχώδη ενδιαιτήματα. Η Campanula oreadum αποτελεί χαρακτηριστικό είδος των υψηλότερων ζωνών, ανάμεσα σε 2000 και 2900 μέτρα. Η Centaurea incompleta εντοπίζεται αποκλειστικά σε ασβεστολιθικά πρανή της ανατολικής πλευράς του Ολύμπου, σε χαμηλότερα υψόμετρα από 400 έως 800 μέτρα, ενώ η Centaurea litochorea κατανέμεται σε βραχώδεις τοποθεσίες μεταξύ 800 και 1800 μέτρων.

Το Cerastium theophrasti προσαρμόζεται σε ασβεστολιθικούς βράχους και σάρες στα μεγαλύτερα ύψη, από 2500 έως 2900 μέτρα. Το Brassica nivalis subsp. nivalis απαντάται σε πετρώδεις πλαγιές και λιβαδικές εκτάσεις από 2000 έως 2800 μέτρα. Το Corydalis blanda subsp. olympica καταλαμβάνει παρόμοια ενδιαιτήματα σε υψόμετρα 2100 έως 2700 μέτρων, ενώ το Erysimum olympicum εντοπίζεται χαμηλότερα, από 800 έως 2000 μέτρα.

Η Festuca olympica αποτελεί χαρακτηριστικό γρασίδι των αλπικών λιβαδιών, αναπτυσσόμενη από 2200 έως 2900 μέτρα. Η Genista sakellariadis προτιμά θαμνότοπους και φρυγανικές εκτάσεις σε χαμηλότερα υψόμετρα, 300 έως 1000 μέτρα. Το Hieracium gracilifurcum καλύπτει ευρύτερο υψομετρικό εύρος από 1000 έως 2300 μέτρα, ενώ το Hieracium graecum subsp. szilyanum εμφανίζεται σε πιο περιορισμένη ζώνη, 1700 έως 1800 μέτρων.

Η Jankaea heldreichii, ίσως το πολυτιμότερο βοτανικό στολίδι του Ολύμπου, αναπτύσσεται σε κατακόρυφες όψεις ασβεστολιθικών βράχων από 700 έως 1400 μέτρα. Το Ligusticum olympicum κατοικεί στις υψηλότερες αλπικές ζώνες, από 2500 έως 2750 μέτρα. Το Melampyrum ciliatum εντοπίζεται σε μεσογειακή μακκία χαμηλών υψομέτρων, 400 έως 900 μέτρα.

Η Minuartia setacea subsp. olympica απαντάται σε πετρώδεις πλαγιές από 1200 έως 2300 μέτρα. Η Potentilla deorum έχει προσαρμοστεί να ζει σε σχισμές και κατακόρυφες όψεις βράχων των κορυφών, από 2200 έως 2900 μέτρα. Η Silene oligantha προτιμά μεσαία υψόμετρα, 700 έως 1300 μέτρα, ενώ το Stachys recta subsp. olympica εντοπίζεται ψηλότερα, από 1800 έως 2300 μέτρα.

Το Taraxacum deorum και το Taraxacum thessalicum αποτελούν δύο ενδημικά είδη ταραξάκου του Ολύμπου, με το πρώτο να απαντάται από 2000 έως 2800 μέτρα και το δεύτερο από 1800 έως 2300 μέτρα. Η Viola pseudograeca κατανέμεται σε αλπικά λιβάδια από 1300 έως 2400 μέτρα, ενώ η προτιμά τις υψηλότερες ζώνες, από 2500 έως 2900 μέτρα.

Η γεωγραφική κατανομή των σπάνιων φυτών

Η πλειονότητα των ενδημικών φυτών του Ολύμπου συγκεντρώνεται στις ψηλότερες κορυφές και τους βραχώδεις σχηματισμούς της αλπικής ζώνης. Σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα από τους Τσιτσώνη Θ., Γ. Φωτιάδη και Γ. Τσιτίνη του 2015, καθώς και από συμπληρωματικές βοτανικές μελέτες, μεγάλος αριθμός σπάνιων ειδών έχει εγκατασταθεί στα βράχια δύο συγκεκριμένων ορεινών συμπλεγμάτων. Το βόρειο σύμπλεγμα Στεφάνι, Μύτικας, Σκολιό και το νότιο πέταλο του Καλόγερου φιλοξενούν εξαιρετική συγκέντρωση βοτανικής βιοποικιλότητας.

Βοτανικοί θησαυροί πέρα από τις κορυφές

Ο χλωριδικός πλούτος του Ολύμπου δεν περιορίζεται αποκλειστικά στις υψηλότερες περιοχές του βουνού. Αντιθέτως, ορισμένα από τα πιο πολύτιμα βοτανικά ευρήματα εντοπίζονται σε χαμηλότερες και μεσαίες υψομετρικές ζώνες. Τα φαράγγια του Ολύμπου, όπως η εντυπωσιακή χαράδρα του Ενιπέα, φιλοξενούν την Jankaea heldreichii, ένα εξαιρετικό φυτικό είδος που αποτελεί ζωντανό απολίθωμα της Τριτογενούς περιόδου.

Αυτό το σπάνιο φυτό κατέφυγε στην περιοχή του Ολύμπου κατά την τελευταία παγετωνική εποχή και κατάφερε να επιβιώσει αποκλειστικά εκεί, αποτελώντας μοναδικό παράδειγμα βοτανικής κληρονομιάς. Παράλληλα, οι ανατολικές πλαγιές του Ολύμπου πάνω από το Λιτόχωρο διατηρούν δύο εξαιρετικά σπάνια και τοπικά ενδημικά είδη Κενταύριας, τη Centaurea litochorea και τη Centaurea incompleta, που εμπλουτίζουν περαιτέρω τον βοτανικό πλούτο αυτού του μυθικού βουνού.

Πηγή