Τελικά μας παρακολουθούν; Η αλήθεια για τις διαφημίσεις στα social media

Σίγουρα σου έχει συμβεί. Συζητάς με έναν φίλο σου για ένα ταξίδι στη Ρώμη ή για την ανάγκη να αγοράσεις καινούργια αθλητικά παπούτσια. Λίγες ώρες μετά, ανοίγεις τα social media και οι πρώτες διαφημίσεις που βλέπεις είναι ένα ξενοδοχείο στο Κολοσσαίο ή οι προσφορές μιας γνωστής εταιρείας ρούχων.

Η πρώτη αυθόρμητη σκέψη είναι πάντα η ίδια: «Μας παρακολουθούνε». Η αίσθηση ότι το κινητό σου λειτουργεί ως ένας μικρός, ψηφιακός κατάσκοπος στην τσέπη σου είναι τρομακτική, αλλά η πραγματικότητα πίσω από αυτό το φαινόμενο είναι ακόμα πιο εντυπωσιακή.

Πώς ακριβώς μας «παρακολουθεί» το κινητό μας

Οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας επιμένουν ότι δεν ανοίγουν κρυφά το μικρόφωνό μας για να καταγράφουν τις συνομιλίες μας. Εν μέρει, αυτό είναι η αλήθεια.

Το να επεξεργάζονται οι σέρβερ των εταιρειών δισεκατομμύρια ώρες ηχητικών αρχείων κάθε μέρα θα απαιτούσε εξωπραγματική ενέργεια, ενώ η μπαταρία του κινητού σου θα άδειαζε μέσα σε δύο ώρες.

Pexels/Pixabay

Αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα είναι ότι οι αλγόριθμοι δεν χρειάζεται να σε ακούσουν. Είναι τόσο τρομακτικά έξυπνοι που μπορούν να προβλέψουν τι σκέφτεσαι, ενώ τούς έχεις δώσει εσύ την άδεια να παρακολουθούν τι κάνεις στο διαδίκτυο.

Το ψηφιακό σου αποτύπωμα προδίδει κάθε σου κίνηση. Οι εφαρμογές γνωρίζουν με ακρίβεια πού βρίσκεσαι μέσω του GPS, πόσα δευτερόλεπτα σταμάτησες να κοιτάς μια συγκεκριμένη φωτογραφία, τι ώρα κοιμάσαι και τι ψάχνεις στη Google.

Το κλειδί, όμως, βρίσκεται στη συσχέτιση δεδομένων. Όταν κάθεσαι σε μια καφετέρια με έναν φίλο σου, τα τηλέφωνά σας εκπέμπουν το ίδιο σήμα τοποθεσίας.

Αν ο φίλος σου έχει ψάξει πρόσφατα για ανδρικά κουρέματα, ο αλγόριθμος συνδέει τα προφίλ σας και υποθέτει ότι, αφού κάνετε παρέα, μπορεί να ενδιαφέρεσαι κι εσύ. Δεν χρειάστηκε να ακούσει τη συζήτησή σας, απλώς ένωσε τις τελείες.

Πώς σταματάς το tracking σε Android και Apple

Η Apple έχει βάλει μια δικλείδα ασφαλείας: κάθε φορά που εγκαθιστάς μια νέα εφαρμογή στο iPhone ή το iPad, έχεις την επιλογή να πεις στο app αυτό να μην παρακολουθεί τις κινήσεις σου («Ask App Not To Track»).

Έτσι, άλλες εφαρμογές και ιστοσελίδες δεν έχουν πρόσβαση στον IDFA (Identifier for Advertisers), έναν μοναδικό αριθμό που επιτρέπει σε τρίτους να σε αναγνωρίζουν.

Μάλιστα, για να μη χρειάζεται να δίνεις αυτή την εντολή κάθε φορά που εγκαθιστάς ένα app, μπορείς να τη βάλεις να ισχύει για όλες σου τις εφαρμογές:

1. 1. Πήγαινε στις Ρυθμίσεις του iPhone ή του iPad.
   2. Βρες τις ρυθμίσεις Ιδιωτικότητας & Ασφάλειας.
   3. Επίλεξε το Tracking.
   4. Απενεργοποίησε το Allow Apps to Request to Track.

Αντίστοιχα στο Android, μπορείς να πας στις Ρυθμίσεις > Απόρρητο > Διαφημίσεις (ή μέσα από το Ρυθμίσεις > Google > Διαφημίσεις) και να πατήσεις «Διαγραφή αναγνωριστικού διαφήμισης» (Delete advertising ID).

Άλλοι τρόποι για να μη βλέπεις εξατομικευμένες διαφημίσεις στα social media

Υπάρχουν τρόποι να περιορίσεις αυτό το ασταμάτητο φιλτράρισμα της ζωής σου, αν και ποτέ δεν μπορείς να το σταματήσεις απολύτως. Η απόλυτη ιδιωτικότητα στον ψηφιακό κόσμο είναι ουτοπία, καθώς το «νόμισμα» με το οποίο πληρώνουμε τις δωρεάν υπηρεσίες είναι τα δεδομένα μας.

Καταρχάς, αξίζει να κάνεις μια επίσκεψη στις άδειες των εφαρμογών σου, τόσο σε συσκευές Apple όσο και σε Android, για να κλείσεις την πρόσβαση στο μικρόφωνο και την κάμερα για όσα apps δεν τα χρειάζονται πραγματικά:

• Σε Android: Ρυθμίσεις > Εφαρμογές > Διαχείριση αδειών > Μικρόφωνο (απενεργοποίηση για Facebook, Instagram, Messenger, TikTok κ.λπ.).

• Σε iOS: Ρυθμίσεις > Απόρρητο και ασφάλεια > Μικρόφωνο (κλείσιμο των διακοπτών για τα αντίστοιχα apps).

Το επόμενο και πιο ουσιαστικό βήμα αφορά την τοποθεσία σου. Μέσα από τις ρυθμίσεις απορρήτου, άλλαξε την πρόσβαση στο GPS από το «Πάντα» στο «Μόνο κατά τη χρήση της εφαρμογής» και απενεργοποίησε την «Ακριβή τοποθεσία». Με αυτόν τον τρόπο, σταματάς να δίνεις μόνιμη αναφορά για το ποιον συναντάς και πού συχνάζεις.

Τέλος, κάποιοι τεχνολογικοί κολοσσοί όπως η Google και η Meta, αλλά και αρκετές ιστοσελίδες σου επιτρέπουν να βάλεις ρύθμισεις έτσι ώστε να μη βλέπεις εξατομικευμένες διαφημίσεις με βάση τα ενδιαφέροντά σου.

Για παράδειγμα, μέσα από το Google Account, πήγαινε στο «My Ad Center» (Το κέντρο διαφημίσεών μου) και απενεργοποίησε τις εξατομικευμένες διαφημίσεις.

Στο Facebook ή το Instagram, πήγαινε στις Ρυθμίσεις > Κέντρο διαχείρισης λογαριασμών > Οι πληροφορίες και τα δικαιώματά σου > Δραστηριότητα εκτός τεχνολογιών Meta. Εκεί μπορείς να καθαρίσεις το ιστορικό σου και να απενεργοποιήσεις τη μελλοντική παρακολούθηση